مضرات تخمه آفتابگردان برای کبد (شرایط و میزان مصرف)

تخمه آفتابگردان، دانهای پرطرفدار و مغذی است که به دلیل طعم لذیذ و سهولت مصرف، جایگاه ویژهای در رژیم غذایی بسیاری از افراد دارد. این دانههای کوچک سرشار از ویتامین E، اسیدهای چرب غیراشباع، مواد معدنی و فیبر هستند که همگی برای حفظ سلامت عمومی بدن مفید میباشند. با این حال، در کنار فواید بیشمار، مصرف بیرویه و یا عدم توجه به کیفیت و نحوه فرآوری تخمه آفتابگردان میتواند اثرات نامطلوبی بر سلامت، به ویژه بر عملکرد کبد داشته باشد. این مقاله به بررسی جامع مضرات احتمالی مصرف تخمه آفتابگردان برای کبد میپردازد و با استناد به شواهد موجود، خطرات ناشی از مصرف بیش از حد، استفاده طولانی مدت از روغن آن، و احتمال آلودگی به آفلاتوکسین را مورد بحث و تحلیل قرار میدهد. هدف از این تحقیق جامع، ارائه یک تحلیل علمی بر مبنای شواهد موجود در مورد موضوع خرید تخمه آفتابگردان است.
آیا مصرف تخمه آفتابگردان به طور کلی برای کبد مضر است؟
یافتههای علمی نشان میدهد که مصرف متعادل تخمه آفتابگردان نه تنها برای کبد مضر نیست، بلکه میتواند فوایدی نیز به همراه داشته باشد. ویتامین E موجود در این دانهها به عنوان یک آنتیاکسیدان قوی عمل کرده و میتواند از کبد در برابر آسیبهای ناشی از رادیکالهای آزاد محافظت کند. یک مشت تخمه آفتابگردان میتواند نیمی از نیاز روزانه بدن به ویتامین E را تأمین کند، که مطالعات نشان دادهاند با کاهش خطر ابتلا به سرطان کبد مرتبط است. همچنین، برخی تحقیقات حاکی از آن است که مکملهای ویتامین E ممکن است برای افراد مبتلا به بیماری کبد چرب مفید باشد. علاوه بر این، تخمه آفتابگردان میتواند از طریق کاهش سطح آنزیمهای کبدی بالا و حفظ سطح چربی سالم در خون، از سلامت کبد حمایت کند.
مطالعهای در سال 2017 با هدف ارزیابی تأثیر تخمه آفتابگردان بر سطح آنزیمهای کبدی در بیماران مبتلا به کبد چرب درجه 1 انجام شد. در این مطالعه، بیماران به دو گروه تقسیم شدند: گروه مورد که به آنها تخمه آفتابگردان داده شد و گروه کنترل که فقط مشاوره رژیم غذایی دریافت کردند. نتایج نشان داد که بیماران گروه مورد، کاهش سریعتر و مثبتتری در سطح آنزیمهای کبدی (SGOT و SGPT) نشان دادند. به طور خاص، سطح SGOT از 89.7 میلیگرم در دسیلیتر به 38.4 میلیگرم در دسیلیتر و سطح SGPT از 139.9 میلیگرم در دسیلیتر به 49.4 میلیگرم در دسیلیتر در گروه مورد کاهش یافت. در مقابل، گروه کنترل کاهش کمتری را در این آنزیمها تجربه کرد. این مطالعه نتیجه گرفت که تخمه آفتابگردان میتواند به عنوان یک درمان خانگی و طبیعی برای کنترل سطح بالای آنزیمهای کبدی در خون توصیه شود، که در غیر این صورت میتواند منجر به کبد چرب و آسیبهای بعدی به کبد شود.پژوهشگران اشاره کردند که مصرف روزانه تنها نصف قاشق غذاخوری تخمه آفتابگردان میتواند سطح مناسبی از پروتئینها، ویتامینها، مواد معدنی و آنتیاکسیدانهای فنولی را فراهم کند.
شرایط مضر مصرف تخمه آفتابگردان برای کبد
در حالی که مصرف متعادل تخمه آفتابگردان میتواند مفید باشد، مصرف بیش از حد آن میتواند به دلیل محتوای بالای چربی و کالری، برای کبد مضر باشد.یک لیوان تخمه آفتابگردان میتواند کالری بیشتری نسبت به یک شکلات داشته باشد.مصرف بیش از حد کالری و چربی میتواند منجر به افزایش وزن شود، که خود یک عامل خطر برای ابتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) است.
علاوه بر این، تحقیقات نشان داده است که مصرف طولانی مدت روغن آفتابگردان ممکن است برای کبد مضر باشد. مطالعهای که بر روی موشها انجام شد نشان داد که مصرف طولانی مدت روغن آفتابگردان و روغن ماهی میتواند به کبد آسیب برساند و منجر به تغییراتی در آن شود که در نهایت به استئاتوهپاتیت غیرالکلی (NASH) منجر میشود.در این تحقیق، روغن آفتابگردان باعث فیبروز، تغییرات ساختاری، انسداد بیان ژن و اکسیداسیون بالا در کبد موشها شد. محققان دریافتند که از بین سه نوع چربی غذایی مورد مطالعه (روغن زیتون بکر، روغن آفتابگردان و روغن ماهی)، روغن زیتون بکر بهترین گزینه برای حفظ سلامت کبد در طول زندگی است. آنها هشدار دادند که تغییرات ناشی از مصرف طولانی مدت روغن آفتابگردان میتواند کبد را مستعد ابتلا به NASH کند، که یک بیماری جدی است و میتواند به عنوان یک کاتالیزور برای سایر بیماریهای کبدی مانند سیروز و سرطان کبد عمل کند.این یافتهها بر تفاوت بین اثرات مصرف روغن آفتابگردان و احتمالاً خود تخمه آفتابگردان تأکید میکند، اگرچه مصرف بیش از حد خود دانهها نیز به دلیل محتوای چربی میتواند مشکلساز باشد.
یکی دیگر از خطرات مرتبط با مصرف تخمه آفتابگردان، احتمال آلودگی آن به آفلاتوکسین است. آفلاتوکسین یک مایکوتوکسین است که توسط قارچهای آسپرژیلوس تولید میشود و میتواند در محصولات کشاورزی مانند ذرت، بادام زمینی، پسته، بادام و همچنین تخمه آفتابگردان یافت شود.این سم بسیار قوی و سرطانزا است و به ویژه برای کبد خطرناک است. قرار گرفتن مزمن در معرض آفلاتوکسین میتواند منجر به افزایش خطر ابتلا به سرطان کبد، سمیت حاد و اختلال در رشد در انسان و حیوانات شود.مطالعات نشان داده است که تخمه آفتابگردان در برخی مناطق جهان، به ویژه در کشورهای با درآمد پایین که نظارت کافی بر ایمنی مواد غذایی وجود ندارد، به طور مکرر به آفلاتوکسین آلوده میشود.برای مثال، تحقیقی در تانزانیا نشان داد که نزدیک به 60 درصد از نمونههای تخمه آفتابگردان و 80 درصد از کنجالههای آن به آفلاتوکسین آلوده بودند و در برخی موارد، سطح آلودگی بسیار بالاتر از حد مجاز تعیین شده توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) بود.
میزان مصرف مجاز و بیخطر تخمه آفتابگردان برای سلامت کبد
توصیههای مربوط به میزان مصرف مجاز و بیخطر تخمه آفتابگردان برای حفظ سلامت کبد بر اساس شواهد موجود متفاوت است، اما اکثر منابع بر اهمیت اعتدال تأکید دارند. برخی مطالعات نشان میدهند که مصرف روزانه حدود 30 گرم (حدود یک اونس یا یک چهارم فنجان) تخمه آفتابگردان میتواند بیخطر و حتی مفید باشد. این مقدار میتواند فوایدی مانند کاهش فشار خون سیستولیک، کاهش کلسترول LDL (“بد”) و تری گلیسیرید در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 به همراه داشته باشد.همچنین، مصرف متعادل تخمه آفتابگردان میتواند به افزایش مصرف ویتامین E کمک کند، که یک آنتیاکسیدان مهم برای سلامت کبد است.
برخی منابع دیگر مقادیر متفاوتی را پیشنهاد میکنند. برای مثال، یک مطالعه اشاره میکند که مصرف روزانه نصف قاشق غذاخوری تخمه آفتابگردان میتواند سطح مناسبی از مواد مغذی را فراهم کند.در رژیم غذایی DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension)، یک وعده تخمه آفتابگردان معادل دو قاشق غذاخوری یا نصف اونس در نظر گرفته میشود که توصیه میشود چهار تا پنج بار در هفته مصرف شود.با این حال، یک منبع دیگر در ابتدا مصرف تا 100 گرم در روز را برای سلامت پوست، مو و قلب و عروق توصیه میکند، اما سپس به دلیل محتوای بالای کالری و احتمال وجود کادمیوم، مصرف 20-30 گرم در روز را پیشنهاد میدهد.
به طور کلی، به نظر میرسد که مصرف روزانه حدود 1 اونس (28-30 گرم) تخمه آفتابگردان خام یا بو داده بدون نمک برای اکثر افراد بیخطر باشد. با این حال، توجه به محتوای سدیم در تخمههای شور بسیار مهم است.مصرف بیش از حد سدیم میتواند منجر به افزایش فشار خون و سایر مشکلات سلامتی شود. بنابراین، در صورت مصرف تخمه آفتابگردان شور، باید میزان مصرف را محدود کرد و به میزان سدیم دریافتی از سایر منابع غذایی نیز توجه داشت.
مواد مضر موجود در تخمه آفتابگردان برای کبد
همانطور که قبلاً اشاره شد، مهمترین ماده مضر موجود در تخمه آفتابگردان برای کبد، آفلاتوکسین است. خطر آلودگی به آفلاتوکسین در تخمه آفتابگردان به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله شرایط آب و هوایی منطقه کشت، روشهای برداشت و نگهداری، و فرآوری محصول.قارچهای تولید کننده آفلاتوکسین در محیطهای گرم و مرطوب به خوبی رشد میکنند، بنابراین تخمه آفتابگردان کشت شده در این مناطق ممکن است بیشتر در معرض خطر آلودگی قرار داشته باشد.
میزان مجاز آفلاتوکسین در مواد غذایی بر اساس استانداردهای مختلف کشورها متفاوت است.اتحادیه اروپا دارای سختگیرانهترین استانداردها است و حداکثر سطح مجاز آفلاتوکسین B1 (نوع بسیار خطرناک) را 2 میکروگرم در کیلوگرم برای مواد غذایی بزرگسالان و 0.1 میکروگرم در کیلوگرم برای غذای کودک بر پایه غلات تعیین کرده است. در مقابل، ایالات متحده آمریکا اجازه میدهد تا سطح کل آفلاتوکسین در مواد غذایی به 20 میکروگرم در کیلوگرم برسد.برخی کشورهای آفریقایی نیز استانداردهای خود را دارند؛ برای مثال، جامعه آفریقای شرقی حد مجاز 5 میکروگرم در کیلوگرم برای آفلاتوکسین B1 و 10 میکروگرم در کیلوگرم برای کل آفلاتوکسین در 28 نوع ماده غذایی منتخب تعیین کرده است.این تفاوت در استانداردها نشان میدهد که خطر آلودگی به آفلاتوکسین یک نگرانی جهانی است و سطح ایمنی مورد نظر در مناطق مختلف متفاوت است.علاوه بر آفلاتوکسین، تخمه آفتابگردان حاوی کادمیوم نیز میباشد.کادمیوم یک فلز سنگین است که در صورت مصرف زیاد و طولانی مدت میتواند به کلیهها آسیب برساند.گیاهان آفتابگردان تمایل دارند کادمیوم را از خاک جذب کرده و در دانههای خود ذخیره کنند، بنابراین میزان آن در تخمه آفتابگردان نسبتاً بیشتر از بسیاری از مواد غذایی دیگر است.با این حال، مطالعات نشان میدهد که مصرف متعادل تخمه آفتابگردان (حدود 30 گرم در روز) نباید باعث نگرانی در مورد تجمع کادمیوم در بدن و آسیب به کلیهها شود.سازمان بهداشت جهانی (WHO) حد مجاز مصرف هفتگی کادمیوم را 7 میکروگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن توصیه میکند.بنابراین، مصرف متعادل تخمه آفتابگردان در این محدوده جای میگیرد.
مقایسه اثرات تخمه آفتابگردان با سایر دانهها و مغزها بر کبد
تخمه آفتابگردان از نظر فواید و مضرات برای کبد با سایر دانهها و مغزها قابل مقایسه است. بسیاری از دانهها و مغزها مانند تخمه آفتابگردان حاوی ویتامین E و چربیهای سالم هستند که برای سلامت کبد مفید میباشند.برای مثال، بادام، فندق و سایر سبزیجات برگ سبز تیره نیز منابع خوبی از ویتامین E هستند. چربیهای غیراشباع موجود در تخمه آفتابگردان، گردو، تخم کتان، آووکادو و روغن زیتون نیز به سلامت کبد کمک میکنند. به طور خاص، گردو و تخم کتان به دلیل محتوای بالای اسیدهای چرب امگا 3 شناخته شدهاند که میتوانند به کاهش التهاب کبد و بهبود سلامت کلی آن کمک کنند.
از نظر خطر آلودگی به آفلاتوکسین، این مشکل فقط مختص تخمه آفتابگردان نیست و میتواند در سایر دانهها و مغزها مانند بادام زمینی، پسته، بادام، گردو، فندق و بادام برزیلی نیز رخ دهد.میزان آلودگی به آفلاتوکسین در این محصولات به شرایط کشت، برداشت و نگهداری بستگی دارد.سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) به طور جدی محصولاتی مانند بادام زمینی و کره بادام زمینی را از نظر میزان آفلاتوکسین آزمایش میکند زیرا این محصولات اغلب حاوی آفلاتوکسین هستند و به طور گسترده مصرف میشوند.برای کاهش خطر مصرف آفلاتوکسین، توصیه میشود فقط از برندهای معتبر آجیل و کره آجیل خریداری کنید و از مصرف آجیلهایی که کپک زده، تغییر رنگ داده یا چروکیده هستند، خودداری نمایید.
تخمه/مغز | ویتامین E (mg) | اسیدهای چرب امگا 3 (g) | چربیهای غیراشباع (g) | فیبر (g) | کالری | یادداشتهایی در مورد خطر آفلاتوکسین |
تخمه آفتابگردان | 20.0 | 0.09 | 24.2 | 3.1 | 164 | خطر وجود دارد |
بادام | 7.3 | 0.007 | 17.2 | 3.5 | 173 | خطر وجود دارد |
گردو | 0.2 | 2.5 | 18.3 | 2.0 | 196 | خطر وجود دارد |
تخم کتان | 0.02 | 6.4 | 21.5 | 8.1 | 159 | خطر وجود دارد |
بادام زمینی | 2.2 | 0.007 | 12.6 | 2.4 | 161 | خطر بالا وجود دارد |
پسته | 0.2 | 0.08 | 13.1 | 2.9 | 159 | خطر وجود دارد |
فندق | 4.3 | 0.03 | 15.5 | 2.7 | 178 | خطر وجود دارد |
بادام برزیلی | 0.2 | 0.2 | 18.8 | 2.1 | 199 | خطر بالا وجود دارد |
به طور کلی، مصرف متعادل انواع دانهها و مغزها به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم و متنوع میتواند برای سلامت کبد مفید باشد. تخمه آفتابگردان نیز از این قاعده مستثنی نیست و میتواند به دلیل محتوای غنی از ویتامین E و چربیهای سالم، به سلامت کبد کمک کند. با این حال، توجه به میزان مصرف و خطر آلودگی به آفلاتوکسین در مورد همه دانهها و مغزها ضروری است.
تحقیقات علمی و پزشکی در مورد ارتباط تخمه آفتابگردان و سلامت کبد
تحقیقات علمی و پزشکی در مورد ارتباط بین مصرف تخمه آفتابگردان و سلامت کبد نتایج متفاوتی را نشان داده است. همانطور که قبلاً ذکر شد، مطالعهای در سال 2017 نشان داد که مصرف تخمه آفتابگردان میتواند به کاهش سطح آنزیمهای کبدی در بیماران مبتلا به کبد چرب درجه 1 کمک کند.این تحقیق نشان داد که مصرف روزانه مقدار کمی تخمه آفتابگردان میتواند اثرات مثبتی بر عملکرد کبد در این بیماران داشته باشد.
در مقابل، مطالعهای در سال 2018 بر روی موشها نشان داد که مصرف طولانی مدت روغن آفتابگردان میتواند برای کبد مضر باشد و منجر به NASH شود.این تحقیق نشان داد که روغن آفتابگردان باعث تغییرات نامطلوب در کبد موشها میشود. با این حال، این مطالعه بر روی روغن آفتابگردان متمرکز بود و نه خود دانهها.
تحقیقات دیگری بر روی خطر آلودگی تخمه آفتابگردان به آفلاتوکسین متمرکز شده است. مطالعهای در سال 2017 نشان داد که تخمه آفتابگردان در تانزانیا به طور مکرر به آفلاتوکسین آلوده است و این میتواند یک خطر جدی برای سلامت انسان در مناطقی باشد که تخمه آفتابگردان به طور گسترده مصرف میشود.این یافتهها بر اهمیت نظارت بر کیفیت و ایمنی مواد غذایی، به ویژه در مورد تخمه آفتابگردان، تأکید میکند.
برخی تحقیقات نیز به نقش ویتامین E موجود در تخمه آفتابگردان در درمان بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) اشاره دارند.اگرچه بیشتر تحقیقات در این زمینه بر روی مکملهای ویتامین E متمرکز بوده است، اما تخمه آفتابگردان به عنوان یک منبع طبیعی غنی از این ویتامین میتواند در یک رژیم غذایی سالم برای افراد مبتلا به NAFLD مفید باشد.
به طور خلاصه، تحقیقات نشان میدهد که مصرف متعادل تخمه آفتابگردان ممکن است به دلیل محتوای ویتامین E و سایر مواد مغذی برای سلامت کبد مفید باشد، به ویژه در افراد مبتلا به کبد چرب. با این حال، مصرف بیش از حد روغن آفتابگردان در طولانی مدت میتواند مضر باشد و خطر آلودگی به آفلاتوکسین نیز یک نگرانی جدی است که باید در نظر گرفته شود.
تأثیر روشهای مختلف مصرف تخمه آفتابگردان بر کبد
روشهای مختلف مصرف تخمه آفتابگردان میتواند بر تأثیر آن بر کبد تفاوت ایجاد کند. در مطالعهای که در مورد اثرات تخمه آفتابگردان بر بیماران مبتلا به کبد چرب انجام شد، از تخمه آفتابگردان کمی بو داده به مدت 2 دقیقه استفاده شد.بو دادن ممکن است به از بین بردن برخی باکتریهای مضر کمک کند.با این حال، مصرف تخمه آفتابگردان شور میتواند به دلیل محتوای بالای سدیم برای سلامتی مضر باشد، به ویژه برای افرادی که دارای مشکلات فشار خون هستند یا باید مصرف سدیم خود را محدود کنند.مصرف بیش از حد سدیم میتواند خطر ابتلا به NAFLD را افزایش دهد.در مورد مصرف تخمه آفتابگردان خام، این روش معمولاً بیخطر است و میتواند تمام مواد مغذی موجود در دانه را حفظ کند. یک منبع ادعا میکند که تخمه آفتابگردان بو داده اساساً هیچ ماده مغذی ندارد، اما این ادعا با سایر منابع که فواید تغذیهای تخمه آفتابگردان بو داده را نیز ذکر میکنند، در تضاد است. به طور کلی، به نظر میرسد که مصرف تخمه آفتابگردان خام یا بو داده بدون نمک به میزان متعادل، بهترین روش برای حفظ فواید و کاهش مضرات احتمالی آن برای کبد است.
خلاصه یافتهها و توصیههای جامع
یافتههای این تحقیق نشان میدهد که تخمه آفتابگردان میتواند هم اثرات مثبت و هم اثرات منفی بر سلامت کبد داشته باشد. مصرف متعادل تخمه آفتابگردان به دلیل محتوای بالای ویتامین E، چربیهای غیراشباع و سایر مواد مغذی میتواند برای کبد مفید باشد و حتی در کاهش سطح آنزیمهای کبدی در بیماران مبتلا به کبد چرب درجه 1 مؤثر باشد.با این حال، مصرف بیش از حد تخمه آفتابگردان به دلیل محتوای بالای چربی و کالری میتواند منجر به افزایش وزن و در نتیجه افزایش خطر ابتلا به کبد چرب شود.همچنین، مصرف طولانی مدت روغن آفتابگردان ممکن است برای کبد مضر باشد و خطر ابتلا به NASH را افزایش دهد.علاوه بر این، خطر آلودگی به آفلاتوکسین، یک ماده سرطانزا برای کبد، در تخمه آفتابگردان وجود دارد، به ویژه در مناطقی که نظارت کافی بر ایمنی مواد غذایی وجود ندارد.وجود کادمیوم نیز در تخمه آفتابگردان از دیگر مواردی است که مصرف متعادل آن را توصیه میکند.
بر اساس این یافتهها، توصیه میشود که تخمه آفتابگردان به میزان متعادل، حدود 30 گرم در روز، به صورت خام یا بو داده بدون نمک مصرف شود. افراد باید از مصرف بیش از حد تخمه آفتابگردان شور و همچنین مصرف طولانی مدت روغن آن خودداری کنند. برای کاهش خطر آلودگی به آفلاتوکسین، توصیه میشود تخمه آفتابگردان را از برندهای معتبر تهیه کرده و از مصرف دانههایی که نشانههای کپک زدگی، تغییر رنگ یا چروکیدگی دارند، خودداری کنند.در نهایت، حفظ یک رژیم غذایی متعادل و متنوع که شامل انواع میوهها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئینهای کمچرب و چربیهای سالم دیگر باشد، برای حفظ سلامت کبد از اهمیت بالایی برخوردار است.تخمه آفتابگردان میتواند بخشی از این رژیم غذایی سالم باشد، اما نباید به عنوان تنها راهکار برای حفظ سلامت کبد در نظر گرفته شود.
نتیجهگیری
مصرف متعادل تخمه آفتابگردان به دلیل محتوای غنی از ویتامین E و سایر مواد مغذی، میتواند برای سلامت کبد مفید باشد. با این وجود، مصرف بیش از حد آن، استفاده طولانی مدت از روغن تخمه آفتابگردان، و احتمال آلودگی به آفلاتوکسین از مضراتی هستند که باید در نظر گرفته شوند. بنابراین، رعایت اعتدال در مصرف و توجه به کیفیت و نحوه فرآوری تخمه آفتابگردان میتواند به بهرهمندی از فواید آن برای سلامت کبد کمک کند. برای خرید تخمه آفتابگردان با کیفیت یا اطلاع از قیمت تخمه آفتابگردان مرغوب، میتوانید به فروشگاه آجیل و خشکبار کشاورزی مراجعه کنید که به عنوان یکی از فروشگاههای برتر در زمینه عرضه آجیل، خشکبار، زعفران، انواع کالای اساسی و خواربار در کشور شناخته میشود.
پرسشهای متداول
- میزان مصرف روزانه بیخطر تخمه آفتابگردان چقدر است؟ به طور کلی، مصرف حدود 30 گرم (یک اونس یا یک چهارم فنجان) تخمه آفتابگردان خام یا بو داده بدون نمک در روز برای اکثر افراد بیخطر در نظر گرفته میشود.
- آیا تخمه آفتابگردان برای کبد چرب مضر است؟ مطالعات نشان دادهاند که مصرف متعادل تخمه آفتابگردان میتواند به دلیل محتوای ویتامین E و اثرات آن بر کاهش آنزیمهای کبدی، برای افراد مبتلا به کبد چرب مفید باشد. با این حال، مصرف بیش از حد آن به دلیل محتوای بالای چربی و کالری توصیه نمیشود.
- بهترین روش مصرف تخمه آفتابگردان کدام است؟ مصرف تخمه آفتابگردان به صورت خام یا بو داده بدون نمک بهترین روش برای حفظ فواید آن و کاهش مصرف سدیم است.
- آیا روغن آفتابگردان برای کبد مضر است؟ تحقیقات نشان میدهد که مصرف طولانی مدت روغن آفتابگردان ممکن است برای کبد مضر باشد و خطر ابتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی (NASH) را افزایش دهد.
- آیا خطر آلودگی به آفلاتوکسین در تخمه آفتابگردان وجود دارد؟ بله، خطر آلودگی به آفلاتوکسین در تخمه آفتابگردان، به ویژه در برخی مناطق با شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب و نظارت ناکافی بر ایمنی مواد غذایی، وجود دارد. توصیه میشود تخمه آفتابگردان را از برندهای معتبر تهیه کرده و از مصرف دانههای مشکوک خودداری کنید.